Auschwitz Bulletin, 1992, nr. 03 Juli

download Auschwitz Bulletin, 1992, nr. 03 Juli

of 8

  • date post

    11-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    1

Embed Size (px)

description

In Brussel waren onze vrienden aldaar eveneens op grootse schaal aan de slag. Daar heeft de Belgische steunactie voor het behoud van Auschwitz-Birkenau in het gratis opengestelde Paleis voor Schone Kunsten een veiling georganiseerd van Belgische kunst. Een honderdtal beeldende kunstenaars had werk ter beschikking gesteld. Alles ten bate van het fonds om het kampgebied als historische plek in stand te houden - voor toekomstige geslachten. De veiling werd een groot succes.

Transcript of Auschwitz Bulletin, 1992, nr. 03 Juli

  • 36e jaargang, nr. 3, juli 1992. Verschijnt 5x per jaar

    een uitgave van het Nederlands Auschwitz Comit, postbus 53142,1007 AC Amsterdam

    A u s c h w i t z B u l l e t i n

    Gisteren staat ook voor morgen

    Alles verandert, alles stroomt, zeiden de oude Grieken al. De niet heel jongen hebben het wereldbeeld waarmee zij zijn opgegroeid de laatste jaren zien instorten of wegvagen. Jongeren kennen nu niet anders dan dagelijks heftige of zelfs bloedige botsingen op voor ons onverwachte punten. Wereldmachten worden opgesplitst, een werelddeel lijkt ineen te vloeien tot daarbij weer iets stokt.

    De generatie die zich Auschwitz herinnert en in glas en in het hart gekerfd heeft staan dat dit nooit meer mag gebeuren, hoort huiverend her en der racistisch gebral, vaak gevolgd door geweld. Ook dichtbij, naast de deur zelfs.

    Zoals in Antwerpen. Twintig jaar bestaat daar de Stichting Auschwitz Vlaanderen. Op waardige en karakteristieke wijze is daaraan herinnerd door onze vrienden, die ook ons comit hadden uitgenodigd. Allereerst voor een verrukkelijk 'eetmaal', dat (ook al kenmerkend) door leerlingen van een gemeentelijke koksschool was klaargemaakt. Alles onder de bezielende, aanstekelijke leiding van Regine Beer, die als jonge onderwijzeres vanaf mei 1944 in Auschwitz heeft gezeten. Regine, een trouwe gast op onze herdenkingen in Amsterdam, heeft honderden malen, vooral op scholen, van haar ervaringen verteld en die nu ook te boek gesteld.

    In het 16de eeuwse stadhuis - waar een kwart van Antwerpens bevolking kort geleden racisten van het Vlaams Blok heeft afgevaardigd - werd het Belgisch-Nederlandse gezelschap verwelkomd door een wethouder, schepen Mangel-schot. Hij wees op de brede visie van het aloude Antwerpen.

    Na het bolwerk van democratische bestuurders ging een trefpunt van de democratische burgerij voor de Stichtingsgasten open: het Vredescentrum in Deurne, te vergelijken met een Nederlands verzetsmuseum. Het centrum is informatief: zo geeft het een beeld van de Jodenvervolging in Belgi, maar ook van bezetting en verzet in ons buurland. Het richt zich vooral tot de jeugd, verder zijn er ruimten voor bijeenkomsten enzovoorts. Hier vertolkte oud-minister Willy Calewaert, een van de grondleggers van het centrum, de inzichten van onze vrienden en ook van onszelf. Wij zorgen er voor dat dit blad ook daar voor het grijpen ligt.

    In Brussel waren onze vrienden aldaar eveneens op grootse schaal aan de slag. Daar heeft de Belgische steunactie voor het behoud van Auschwitz-Birkenau in het gratis opengestelde Paleis voor Schone Kunsten een veiling georganiseerd van Belgische kunst. Een honderdtal beeldende kunstenaars had werk ter beschikking gesteld. Alles ten bate van het fonds om het kampgebied als historische plek in stand te houden - voor toekomstige geslachten. De veiling werd een groot succes.

  • K Z A 5 1 4 8

    'Het verhaal van een van de laatste getuigen' heeft Regine de Beer haar relaas over haar oorlogservaringen tot in Auschwitz genoemd in de ondertitel van haar boek. Men vindt daarin het verloop en de geleidelijk verscherpte maatregelen tegen de Joden in Belgi. De meesten hebben de per-fide methodes van de be-zetter onderschat. Ook de door de nazi's, niet door de halacha, de Joodse leer, als Jodin beschouwde schrijf-ster. Toch werd minder dan de helft van de Joden uit Belgi gedeporteerd (45 %) tegen 80 % uit Nederland, een voor ons land netelig en nog steeds onopgelost raadsel.

    Naast veel helaas bekends vindt de Nederlandse lezer minder bekende bijzonder-heden over de gang van (oorlogs)zaken in Belgi. Het boek bevat toelichtin-gen van enkele medestrij-ders en is geredigeerd door Paul de Keulenaer. Regine de Beer roept haar jeugdig publiek op haar getuigenis te gebruiken. 'Vrijheid is voor mij nog steeds het be-langrijkste woord uit de woordenschat.'

    Regine de Beer, KZA 5148. . Vool Nederland: Uit., De -l^es)Postbus 1878, 4801 :

    ^SS*fte#.'Prp:r3?M' =. .

    Het komt ook voor dat het oproepen van een aspect van de zwarte jaren zeer actueel blijkt. Zo ging het met het Korczak-symposium dat op initiatief van professor Ido Abram door de Universiteit van Amsterdam in het gebouw van de Pedagogische Wetenschappen werd gehouden. Janusz Korczak, arts, pe-dagoog en schrijver van kinderboeken, leidde van 1939 tot 1942 een weeshuis in het getto van Warschau. In die laatste functie is hij beroemd geworden. Met 'zijn' weeskinderen uit het getto is hij in augustus 1942 meegegaan naar Treblinka, de dood tegemoet. Korczak ging uit van respect voor de kinderlijke persoon-lijkheid. Zijn pedagogiek berustte niet op specifiek Joodse leerstellingen. Die kwamen op de voorgrond, toen de Joodse bevolking in het getto op zichzelf was teruggeworpen. De nalatenschap van een man, die zo vaak de uitroeiing van het Poolse Jodendom symboliseert, bleek nog een levend element in het heden. Korczak droeg zijn pupillen op levenswaarden in eigen hart te zoeken. 'Wat wij jullie geven is het verlangen naar een beter leven dat nog niet bestaat/ schreef hij in zijn afscheidsbrief. Een voormalige pupil onthulde een portretbuste van de arts/pedagoog, een Poolse Jood van groot formaat.

    Weer Westerbork

    Op 16 juni is het voormalige kampterrein Westerbork 'hergewaardeerd', zoals dat in het officile taaltje heet. Prinses Margriet heeft de onthulling verricht. Veel oud-gevangenen, nabestaanden en andere betrokkenen waren voor de gelegenheid samen gekomen in Westerbork en Assen. Kinderen maakten met 50 stenen (voor de 50 kinderen van het eerste transport) het aantal vol dat de Werkgroep Westerbork zich ten doel had gesteld: een steen voor elk van de 102.000 van de 107.000 gedeporteerden die de dood vonden. De bakstenen, elk voorzien van een zilverkleurige Davidsster boven een kaart van Nederland op de voormalige applplaats.

    Elders wordt de lokatie van enkele barakken aangegeven. De verantwoorde-lijkheid van de bestuurders groeit naarmate de groep overlevenden slinkt, merkte Wim Meijer, de Commissaris van de Koningin in Drenthe, op in zijn begroeting. Geschiedenis die nooit mag worden vergeten, niet om het aangedane leed, niet om de waarschuwing voor ons, mensen van nu. De afstand in de tijd wordt groter en de levende herinnering kleiner. Het is aan de politiek te beslissen over de kennis die kinderen op school moeten verwerven, om monumenten als dit Herinneringscentrum in stand te houden en om te wijzen op de gevaren van vreemdelingenhaat en discriminatie, aldus Wim Meijer.

    Op 24 mei jongstleden riep de Nederlandse Raad van Kerken in een kansel-boodschap op tot krachtige bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat en tot bezinning op de oorzaken daarvan. Kerken, moskeen en synagogen stonden diezelfde week in het teken van de strijd tegen vreemdelingenhaat.

    Tot hen die tijdens de oorlog de kale vlakte van Westerbork als laatste brok Nederland zagen, behoorden ook 245 zigeuners en mensen die Joden hadden geholpen. 'De sjoa is niet alleen een slag voor het Joodse volk geweest, maar ook een aanslag op de beschaving, ja een aanval op en een schending van de mensheid.' Het is de mening van de bestuursvoorzitter van het Herinne-ringscentrum Kamp Westerbork, de heer J. de Graaf - en ook de onze. 'Sjoa-educatie, leven met Westerbork, behoort daarom niet alleen gegeven te worden bij de geschiedenis- en maatschappijleerlessen, maar hoort gentegreerd te zijn in het hele onderwijs, ja in heel onze samenleving. We moeten dus niet alleen praten over minderheden als slachtoffers, maar we behoren ook de positieve elementen naar voren te brengen.'

    Voor de Actie Kamp Westerbork was uit uiteenlopende bronnen 2,5 miljoen gulden bijeengebracht. 'Op menselijke maat toegesneden' is het ereveld met de stenen, in de woorden van de heer L. de Wijze die de werkgroep had geleid.

    U las hierboven iets over allerlei activiteiten die allemaal slaan op een verleden van een halve eeuw oud. Maar die bij uitstek gericht zijn op het heden en meer nog op de toekomst. Zodat ons werk nog lang niet is afgelopen, al ligt de reden ervan een heel eind terug. Want gisteren staat ook voor morgen.

    Eva Tas

  • Nico Boeken overleden

    Nico Boeken, secretaris van het Nederlands Auschwitz Comit, is 29 juni overleden.

    Nico Boeken heeft vele functies vervuld. Zijn studie in de sociale wetenschappen heeft hij op alle manieren in praktijk gebracht. Dat ging van de Stichting Oorlogspleegkinderen, kort na de oorlog, via de reclassering tot de projectgroep voor getroffenen door oorlog en geweld. Het bekendst werd hij als directeur van Joods Maatschappelijk Werk, van 1972 tot 1982; daarnaast als lid van de Uitkeringsraad. Zolang zijn stem het toeliet zette hij teksten voor de blinden-bibliotheek op de band.

    Meer dan een tiental jaren maakte Nico Boeken deel uit van het Nederlands Auschwitz Comit. Kort na zijn pensionering nam hij het penningmeesterschap op zich en later het secretariaat, alles met heel veel zorg en aandacht. Vijf dagen voor zijn dood ontving hij nog het dagelijks bestuur van het comit bij zich thuis voor een vergadering.

    Op 4 februari j . l . werd hij in een plechtige zitting tot zijn grote voldoening ridder in de orde van Oranje-Nassau. 'Wegens een eindeloze reeks functies', zei minister d'Ancona van WVC. Zijn gezondheid was toen al ernstig aangetast, maar niet zijn energie en toewijding. Hij bleef de ijverige en nauwgezette secretaris, nauw betrokken bij alle lotgevallen van ons comit en bij belangrijke gebeurtenissen zoals de verplaatsing van het Auschwitz-monument naar het Wertheim-park.

    'Met hart en ziel', zo noemde voorzitster Annie Fels-Kupferschmidt het in de aula van Gan Hasjalom, de Liberaal Joodse begraafplaats in Hoofddorp, waar hij nu rust naast de opnieuw vol warmte herdachte Sonja.

    Enige honderden mensen uit vele kringen waren Nico de laatste eer komen bewijzen. Rabbijnen, vr