11Dossier: Olie in het paradijs. Een dilemma voor Ecuador

download 11Dossier: Olie in het paradijs. Een dilemma voor Ecuador

of 30

  • date post

    03-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    220
  • download

    0

Embed Size (px)

description

België moet meewerken aan de plannen van Ecuador om olie in de grond te laten en zo een belangrijk natuurgebied te redden. Dat stelden 11.11.11 en Broederlijk Delen vandaag bij de voorstelling van het rapport 'Olie in het paradijs'. Het Yasuní-project is een unieke en innovatieve manier om met milieuproblemen om te gaan en duurzame ontwikkeling te stimuleren.

Transcript of 11Dossier: Olie in het paradijs. Een dilemma voor Ecuador

  • Olie in het paradijsEen dilemma voor Ecuador

    11.do

    ssie

    r

  • ColofonRedactie & onderzoek Koen Warmenbol

    Eindredactie Kilian de Jager

    Layout Yichalal

    Kaarten Yichalal (op basis van Wikipedia, publiek domein)

    Met dank aan Tine Lommez, Hanne Michiels, Rudy De Meyer

    Fotos Waorani: Pete Oxford (uit Spirit of the Huaorani) Andere: Accin Ecolgica, , Chris Williamson, Doug

    Janson, Finding Species.inc, Hungry Hyaena, Myriam Keustermans, Rolf Kolasch, Serge Beel

    Ver. uitg. Bogdan Vanden Berghe, Vlasfabriekstraat 11, 1060 Brussel

    Mei 2011

    1. InhoudstafelInleiding 2

    1. Recente geschiedenis 3

    1.1. De Waorani 4

    1.2. Petroleumexploratie en de Aucaweg 6

    1.3. Het Yasun Nationaal Park 7

    1.4. Het Waorani Etnisch Reservaat 7

    1.5. Het Yasun biosfeerreservaat 8

    1.6. De Maxus toegangsweg 12

    1.7. De no-go zone (Zona Intangible) en illegale houtkap 12

    2. Het Yasun/ITT-initiatief 14

    2.1. Petroleumontginning binnen de Ecuadoraanse economie 14

    2.2. Milieuverontreiniging en milieuschade door petroleumontginning 15

    2.3. Juridische klacht tegen Texaco 17

    2.4. Een moratorium op olieontginning in het Yasunpark? 19

    2.5. De contouren van het oorspronkelijke voorstel 20

    2.6. Blok 31 20

    2.7. Een nieuwe strategie via de markt van CO2-emissierechten 21

    2.8. HerdefiniringenverankeringvanhetinitiatiefbinnendeUNESCO 22

    2.9. Moeizame onderhandelingen 22

    2.10.DeconcretewerkingenfinancieringvanhetYasunfonds 23

    2.11. Huidige stand van zaken van het Yasun/ITT-initiatief 23

    2.12. Wat na 2011? 25

    2.13. Naar een moratorium op olieontginning in het Amazonegebied? 25

    2.14.KlimaatfinancieringvoorYasun? 26

    Bibliografie 27

    Verklarende woordenlijst 28

    Inhoudstafel

    1 Olie in het paradijs Inhoudstafel

  • Het Ecuadoraanse Yasun National Park, een natuurgebied in het hart van het Zuid-Ameri-kaanse Amazonebekken met een oppervlakte van 9820 km, is een van die zeldzame plaat-sen op aarde waarvoor de term paradijselijk werd uitgevonden.

    Het is een van de meest biodiverse oerwouden van de planeet, met een ongeziene variatie aan boomsoorten, dieren en planten. Op n hectare grond groeien meer boom variteiten als op het volledige Noord-Amerikaanse continent. Er is ook geen enkele plaats in de wereld waar zoveel verschilende soorten vogels, vleermuizen, insecten, amfibin, vis-sen en planten op zon kleine oppervlakte samenleven als in Yasun. Het is bovendien het woongebied van de Waorani n enkele laatste inheemse volkeren die gesoleerd van de moderne wereld hun eeuwenoude levenswijze proberen te handhaven.

    De toekomst van dit unieke natuurgebied wordt echter bedreigd. In de ondergrond van het Yasunpark zit namelijk een aanzienlijke hoeveelheid olie, een belangrijk exportproduct voor Ecuador. De ontginning van de olievelden in Yasun en de daarbij horende houtkap heb-ben al enorm veel schade toegebracht aan de fauna en flora in het gebied en vormen een ernstige bedreiging voor de gezondheid en de

    levenswijze van de Waorani die het gebied al eeuwenlang bewonen.

    In het eerste deel van dit dossier gaan we uit-gebreid in op het leven in Yasun en de recente voorgeschiedenis van het gebied. Het is een goede illustratie van de vele conflicten die zich voordoen tussen ontwikkeling, natuurbehoud en de bescherming van inheemse volkeren. De geschiedenis van Yasun toont de complexiteit van verschillende processen die elkaar door-kruisen. Ze maakt ook duidelijk voor welke enorme uitdagingen landen in het Zuiden staan

    en in het bijzonder de landen in het tropische gebied om een duurzaam evenwicht te vinden tussen economische ontwikkeling en natuur-bescherming, tussen traditie en moderniteit.

    In het tweede deel bekijken we de petroleum-productie in Ecuador en zoomen we in op het Yasun/ITT-initiatief. De Ecuadoraanse overheid is zich heel goed bewust van de waarde van Yasun, maar zit geprangd tussen de wil tot natuurbehoud en de eis tot een betere levens-situatie voor de Ecuadoraanse bevolking. In een poging een oplossing te vinden voor het probleem ontwikkelde de overheid het Yasun/ITT-project, een plan om het fragiele ecosys-teem van Yasun te beschermen door te verza-ken aan olie-exploitatie in ruil voor financile compensatie.

    Inleiding

    Inleiding

    2 Olie in het paradijs Inleiding

  • 1. Recente geschiedenis

    Recente geschiedenis

    Yasun is het woongebied van de Waorani, een vrij recent gecontacteerde groep van Amazone-indianen met een lange en ge-welddadige geschiedenis van verdediging van hun grondgebied. Aanverwanten van de Waorani, de Tagaeri en de Taromenane, leven nog steeds diep in het oerwoud, afgezonderd van de buitenwereld. In de ondergrond van het Yasun biosfeerreservaat (zie verder) liggen verscheidene nog niet ontgonnen petroleum-velden. Daarnaast bezit het natuurpark een overvloed aan waardevolle houtsoorten die tot diep in het woud een grote aantrekkingskracht uitoefenen op illegale houtkappers.

    Deze combinatie van hoge biodiversiteit en inheemse volkeren naast economische belan-gen in hout en petroleum heeft in het verleden geleid tot intense conflicten.

    De internationale belangstelling en de be-zorgdheid om het Yasun biosfeerreservaat is de jongste jaren sterk toegenomen als gevolg van verschillende factoren: een groeiend besef dat dit wel eens n van de meest biodiverse

    plaatsen ter wereld zou kunnen zijn; een toe-nemende waardering voor zowel de Waorani-cultuur als deze van de aanverwante nog niet-gecontacteerde groepen; het toenemende conflict door de voortdurende uitbreiding van petroleumontginning en houtkap, steeds die-per het reservaat in; en tenslotte het politieke belang dat de regering hecht aan het Yasun/ITT initiatief.

    Het Yasungebied is een gecompliceerde overlapping van beschermde natuurgebieden, indianenreservaten en concessiegebieden voor exploitatie van olie en hout, hetgeen het erg moeilijk maakt voor nieuwe actoren om een werkbare kennis te ontwikkelen van het gebied. Aan de hand van een beschrijvende samenvatting van de belangrijkste biologische, sociale en politieke elementen en hun weder-zijdse benvloeding proberen we een kader te scheppen om het Yasun /ITT-initiatief en de meer algemene uitdagingen voor het Yasun biosfeerreservaat goed te kunnen plaatsen en inschatten.

    Yasun nationaal Park

    Waorani reservaat

    Biosfeerreservaat

    Rio Napo

    Rio Tiputini

    Rio Yasun

    Rio Curaray

    3 Olie in het paradijs Recente geschiedenis

  • 1.1. De WaoraniHet ganse Yasun biosfeerreservaat behoort tot het oorspronkelijke territorium van de Waorani dat zich uitstrekt van de Naporivier in het noorden en het westen tot aan de Curaray rivier in het zuiden en het oosten over een oppervlakte van om en bij de twee miljoen hectaren. De Waorani hebben vermoedelijk gedurende een lange periode gesoleerd geleefd, omdat hun unieke taal het Wao Te-rero geen gelijkenissen vertoont met andere gekende talen. Daarnaast wijst de genetische homogeniteit van de Waorani op een lange pe-riode van afzondering. Waorani betekent in het Wao Terero de mensen of ware menselijke wezens.

    Het eerste contact met de Waorani vond plaats aan het eind van de 19e eeuw, een periode van intensieve rubberexploitatie. In die tijd werden de eerste gewelddadige con-frontaties geregistreerd met rubbertappers, gedood met speren van de Waorani. Deze gewapende confrontaties met Waoranikrijgers werden frequenter tijdens de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Een tweede peri-ode werd ingeluid door de komst van Shell dat in de eerste helft van de vorige eeuw op zoek ging naar petroleum in het westelijke deel van het Waoranigebied. De Waorani vormden een permanente bedreiging voor de arbeiders van Shell dat zich in 1950 plots terugtrok uit het territorium van de Waorani. Vanaf 1955 streken Amerikaanse evangelisten neer die er in 1958 in slaagden om een eerste vreedzaam contact te leggen met n van de vier Waoranigroepen.

    In 1968 kregen deze missionarissen de toe-stemming van de Ecuadoraanse regering om de overige Waoranigroepen te contacteren en

    4 Olie in het paradijs Recente geschiedenis

  • hen allen samen te brengen in een bescher-mingsgebied of protectoraat in het uiterste westen van het Waoranigebied. Gedurende de daaropvolgende vijf jaar werd het merendeel van de Waorani samengebracht in het protec-toraat van 16.000 ha (160 km), bijgestaan door petroleummaatschappijen die helikopters ter beschikking stelden. Meerdere auteurs ver-moeden dat er een samenwerkingsovereen-komst tussen de regering, de evangelische sekte en de petroleummaatschappijen heeft bestaan met de bedoeling om het terrein vrij te maken van de vijandige Waorani en zo de weg te openen voor petroleumontginning. Begin jaren zeventig is men begonnen met

    petroleumexploratie in gebieden die verlaten werden door de Waoranigroepen.

    De totale Waoranibevolking werd eind jaren zestig geschat op 600 personen. 80 % van hen werd tegen 1975 verplaatst en bijeengebracht binnen het protectoraat dat minder dan n procent van het oorspronkelijk Waoraniter-ritorium omvatte. Het leven van de Waorani veranderde drastisch. Van een nomadisch, zelfvoorzienend, sterk verspreid en oorlog-voerend bestaan naar een vast verblijf op een kleine oppervlakte en totaal afhankelijk van de missionarissen. Een van de meest opvallende veranderingen in hun leven die toegeschreven kunnen worden aan de missionarissen, is het doorbreken van de cyclus van wraakdodingen onder de Waorani. Naar schatting 42 % van de overlijdens onder de Waorani vr hun con-tact met de missionarissen kan toegeschre-ven worden aan intern geweld en wraakacties tussen groepen, het hoogste aantal interne moorden dat ooit is vastgesteld