- GEMEENTE AMSTERDAM ... ... 1000 AR Amsterdam 1000 AE Amsterdam Amsterdam, maart 2006 Gemeente...

download - GEMEENTE AMSTERDAM ... ... 1000 AR Amsterdam 1000 AE Amsterdam Amsterdam, maart 2006 Gemeente Amsterdam

of 114

  • date post

    26-Jan-2021
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of - GEMEENTE AMSTERDAM ... ... 1000 AR Amsterdam 1000 AE Amsterdam Amsterdam, maart 2006 Gemeente...

  • De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    In opdracht van: Directie Openbare Orde en Veiligheid (OOV),

    met medewerking van de overige directies van de Bestuursdienst

    Dit onderzoek is begeleid door een begeleidingscommissie, bestaande uit:

    Kees Loef (senior bestuursadviseur directie OOV),

    Kees de Rooij (analist Openbare Orde en Veiligheid),

    Jeroen van Berkel (wethoudersassistent Ahmed Aboutaleb, wethouder Werk en Inkomen,

    Educatie, Jeugd en Diversiteit, Grote Stedenbeleid),

    Jeroen de Lange (afdelingshoofd staf Gemeentesecretaris) en

    Adnan Tekin (stafsecretaris Burgemeester).

    Auteurs:

    Simone Crok

    Jeroen Slot

    Marcel Janssen

    Project: 5170

    Dienst Onderzoek en Statistiek Bestuursdienst, directie OOV

    Postbus 658 Postbus 202

    1000 AR Amsterdam 1000 AE Amsterdam

    www.os.amsterdam.nl www.bestuursdienst.amsterdam.nl

    Amsterdam, maart 2006

  • Gemeente Amsterdam Dienst Onderzoek en Statistiek / Directie OOV

    De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    2

  • Gemeente Amsterdam Dienst Onderzoek en Statistiek / Directie OOV

    De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    3

    Inhoud

    Inhoud 3

    Samenvatting 5

    Conclusie 9 Achterstanden, maar ook positieve ontwikkelingen 9 Tweedeling binnen Marokkaanse groep? 10 Gebrekkige informatiehuishouding 11

    Inleiding 13

    1 Demografie 15 1.1 Eén op vijf Nederlandse Marokkanen woont in hoofdstad 15 1.2 Aantal Amsterdamse Marokkanen neemt ook in toekomst toe 16 1.3 Groei vooral door geboorteoverschot 18 1.4 Drastische verandering samenstelling Marokkaanse groep 21

    2 Huishoudens 26 2.1 Bijna 2.200 Marokkaanse eenoudergezinnen 26 2.2 Veel scheidingen onder tweede generatie Marokkanen 28 2.3 Veel Marokkaanse huishoudens inwonend 29 2.4 Aanzienlijk deel jongvolwassen Marokkanen uit huis 30 2.5 Marokkanen trouwen later dan Turken 31 2.6 Steeds meer huwelijken tussen tweede generatie Marokkanen 32 2.7 Weinig bruiden en bruidegoms uit eigen stadsdeel 34 2.8 Aantal importbruiden en –bruidegoms neemt af 36 2.9 Relatief groot leeftijdsverschil tussen Marokkaanse partners 37 2.10 Marokkaanse vrouwen krijgen jong kinderen 38

    3 Wonen 40 3.1 Verschuiving woonpatroon naar rand van stad 40 3.2 Marokkaanse gezinnen in Nieuw West het grootst 44 3.3 Marokkanen wonen krapst van alle etnische groepen 46 3.4 Jongeren: bijzondere positie op woningmarkt 49 3.5 Woontevredenheid laag 49 3.6 Zeer klein, maar groeiend aandeel met koopwoning 50

    4 Onderwijs 54 4.1 In 2020 meeste Marokkaanse basisschoolleerlingen in Noord 56 4.2 Resultaten in basisonderwijs benedengemiddeld 57 4.3 Een derde van Marokkanen doet niet mee aan Citotoets 59

  • Gemeente Amsterdam Dienst Onderzoek en Statistiek / Directie OOV

    De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    4

    4.4 Steeds meer Marokkanen naar havo/vwo 62 4.5 Lage schooladviezen voor Marokkaanse scholieren 63 4.6 Veel leerlingen lopen vertraging op 64 4.7 Relatief veel kinderen met beperking in speciaal onderwijs 65 4.8 Hoog relatief en laag absoluut schoolverzuim 67 4.9 Hoog aandeel voortijdig schoolverlaters 68 4.10 Aantal Marokkanen in hoger onderwijs stijgt snel 68 4.11 Veel Marokkaanse studenten onderwijs 73

    5 Werk en inkomen 75 5.1 Inkomen Marokkanen in verhouding laag 75 5.2 Relatief grote armoede onder Marokkaanse gezinnen 76 5.3 Bijna een kwart van Marokkaanse huishoudens in de bijstand 78 5.4 Eén op vijf hoogopgeleide Marokkanen werkloos 79 5.5 Werkloosheid Marokkaanse vrouwen zeer hoog 80 5.6 Jongeren hebben slechte positie op arbeidsmarkt 81

    6 Veiligheid 86 6.1 Tweede generatie vaker verdacht dan eerste 86 6.2 Relatief weinig Marokkaanse Halt-cliënten 88 6.3 Nieuwe Perspectieven: hoge uitval en recidive 89 6.4 Relatief groot gevoel van veiligheid 90

    7 Gezondheid en welzijn 92 7.1 Weinig meldingen Marokkanen bij Bureau Jeugdzorg in 2004 92 7.2 Relatief veel gezondheidsklachten 93 7.3 Minder gezonde leefstijl dan gemiddeld 94 7.4 Bereik zorg stijgt onder Marokkaanse ouders en kinderen 96 7.5 Weinig Marokkaanse kinderen naar kinderopvang 98 7.6 Helft Marokkaanse verslaafden in methadonbehandeling 99

    8 Zelforganisaties 102 8.1 Aantal Marokkaanse organisaties op zijn top 102 8.2 Marokkaanse jongeren scheiden zich af van ouderen 103

    9 Sociaal-culturele participatie 106 9.1 Politieke betrokkenheid Marokkanen laag 107 9.2 Religieuze participatie Marokkanen lager dan onder Turken 107 9.3 Marokkaanse jongeren actief op internetfora 108 9.4 Marokkanen: minder moeite met Nederlandse taal dan Turken 108 9.5 Bijna zeven op tien Marokkanen hebben Nederlandse vrienden 109 9.6 Weinig behoefte aan terugkeer naar Marokko 111 9.7 Marokkanen vaak gediscrimineerd 112

  • Gemeente Amsterdam Dienst Onderzoek en Statistiek / Directie OOV

    De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    5

    Samenvatting

    ▪ De sociaal-economische positie van een grote groep Amsterdamse Marokkanen is zorgwekkend. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het zeer hoge aandeel huishoudens dat moet rondkomen van een minimuminkomen (37%) en het grote percentage jongeren (46%) dat in armoede opgroeit. Daarnaast is het percentage huishoudens met een bijstandsuitkering bijna een kwart van het totaal. Het aandeel Marokkaanse Amsterdammers met schuldhulpverlening is in verhouding ongeveer gelijk aan het percentage met een minimuminkomen. Er zijn echter geen recente cijfers (vanaf 2003) bekend over het bereik van de schuldhulpverlening. Met het toenemen van de armoede onder Marokkanen ligt het voor de hand dat ook de schuldenproblematiek stijgt. Het is echter maar de vraag of het bereik van de schuldhulpverlening daarmee evenredig gestegen is.

    ▪ De werkloosheid onder Marokkanen is, net als onder de rest van de Amsterdammers, gestegen sinds 2001. Opmerkelijk is echter de enorme stijging van de werkloosheid onder Marokkaanse vrouwen. Daarnaast is ook het aandeel van de vrouwen dat beschikbaar is voor werk (de bruto arbeidsparticipatie) zeer laag. Zeker gezien de – volgens enquêtes – moderne opvattingen en de grote motivatie onder Marokkaanse vrouwen om te (gaan) werken is dit een punt van zorg.

    ▪ Het aandeel Marokkanen (4,4%) dat door de politie verdacht wordt van het plegen van een delict is hoger dan onder Turken en Nederlanders, maar lager dan onder Surinamers en Antillianen. Opvallend is echter dat het percentage verdachten onder de tweede generatie Marokkanen (7,9%) veel hoger is dan onder de eerste generatie (3,1%), ook als binnen dezelfde leeftijdsgroepen wordt gekeken. Onder de tweede generatie allochtonen is het percentage verdachten van Marokkaanse herkomst in verhouding het hoogst van alle etnische groepen. Marokkaanse jongeren behoren bovendien relatief vaak tot de harde kern verdachten in Amsterdam. De opbrengst van trajecten als Halt en Nieuwe Perspectieven lijkt beperkt voor Marokkaanse jongeren. De groep die een Halt-afdoening krijgt is niet groot en de uitval tijdens en recidive na Nieuwe Perspectieven is omvangrijk.

    ▪ Marokkaanse Amsterdammers zijn sterk aangewezen op de onderkant van de woningmarkt. Zij wonen in verhouding tot de andere etnische groepen het krapst, hun woontevredenheid is laag en zij willen vaker dan andere groepen verhuizen. Hun positie op de woningmarkt is minder goed dan die van bijvoorbeeld Turken en vergelijkbaar met die van de groep ‘overige niet-westerse’ allochtonen. Dit heeft te maken met hun sociaal-economische situatie. Er vindt een verschuiving plaats naar de rand van de stad, vooral in westelijke richting. De concentratie van Amsterdammers van Marokkaanse herkomst op de woningmarkt neemt toe, ook binnen al bestaande concentraties van Marokkanen. Dit komt vooral door geboortes en veel minder door verhuizingen, maar het is de vraag in hoeverre dit uitmaakt voor de andere etnische groepen die achterblijven in de wijken waar veel Marokkaanse Amsterdammers wonen. De beginnende trek naar de regio van Marokkanen wijst er wel op dat er een ontwikkeling gaande is die mogelijk een vooruitgang voor een bepaalde groep Marokkanen betekent. Een aantal vragen kan echter niet beantwoord

  • Gemeente Amsterdam Dienst Onderzoek en Statistiek / Directie OOV

    De Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam

    6

    worden op basis van dit onderzoek. Zo is het niet duidelijk of Marokkanen die uit een concentratie verhuizen naar een soortgelijke woning elders vertrekken, of dat zij er echt op vooruitgaan. Ook is het niet bekend wat de positie is van de mensen die naar de regio verhuizen.

    ▪ Het aandeel Marokkaanse Amsterdammers met een koopwoning is zeer klein (minder dan 3%) en het stijgt maar zeer langzaam. Ook in vergelijking met andere groepen is het erg laag; zo is het percentage koopwoningen onder Turken 9%. Het is niet bekend of Marokkanen uitsluitend zo weinig gericht zijn op de koopmarkt vanwege hun gemiddeld slechte sociaal-economische positie of dat hun woningvoorkeur in het algemeen niet uitgaat naar een koopwoning, ook al zouden zij het kunnen betalen. In vergelijking met andere etnische groepen zijn Marokkanen namelijk bereid maar een relatief klein bedrag te betalen voor een koopwoning. Deze constateringen kunnen belangrijk zijn in het stadsvernieuwingsbeleid. Het betekent namelijk dat koopappartementen in vernieuwingsgebieden slechts in zeer beperkte mate mensen van Marokkaanse herkomst zullen aantrekken en dus nauwelijks zullen bijdragen aan meer menging van bevolkingsgroepen met een relatief goede sociaal-economische positie.

    ▪ Hoewel meestal wordt gesproken over grote Marokkaanse tweeoudergezinnen als het over deze bevolkingsgroep gaat, zijn er ook verschillende andere Marokkaanse groepen. Relatief